Nhũ apurungitá waá resé, uyumunhã mukũiyumukamẽsawara apigá yawé resé yuíri
Kuxiima ana amaité-mpinima maã-itá resé se blog-pe, ma amaité mukũisá nhaãsé uyumunhã pessoal retã — internet-pe uyumpinima waá-itá uikú internet-pe panhẽ ara yuíri. Kwá manduarisá ti umutirika, akwáu reté ara sesé. Mairamé ne yatirisá uyumaã puxuwerasá mira suí, kurumú remaité mukũisá remumburi mukwausá internet-pe rundé. Remaité se irũ: guvernu uyupirú umuyana taá yumukamẽsá ũbawa siiya mira-itá, aé umuatiri mukwausá ne resé online-pe? Kwá pu umukameẽ manduarimanha, ma yaikú tempu akangaíwa retã, ti amaité kwá paranoia tenhuntu. Aputari kwá tendawa uikú waá arã se manduarisá-papera, ma amaã yeperesé urikú lógicaíma amanhã nhaã ma ti ampinima-kwáu se piá-itá uyumbuí waá resé, sasisá-itá resé, asikié waá-itá uyupurungitá tiapú, ma manduarisá-papera uajudari maã amaité waá puranga arã. Manduarisá ayawá waá nhaã suí, ampinima se manduarisá nheenga rupí aé tintu urikú mira umbaé waá, ti urikú musasásara eletruniko — kwá uyukwáu?
Amaã yepesá kwá mairamé amuasí-putari se imuruára-kunhã puranga piri waá kanhemusá — aé ti umanú, aranima amú nheenga rupí. Amaã ti ampinima-kwáu puranga amumburi waá maã-itá ti uikú waá ético ampinima waá arã internet-pe — ti pu amumburi maã, yawé sera, krimewera maã, ma sesewara yuíri ti asaã puranga ampinima maã se amuasá i tía raíra, u angatimaãresesaíma tiapú. Eré, nhaã introdusãũ suí, kwá kwera apurungitá-putari waá resé, aranima amuturusú xinga, ma arikú tempu.
Yayumunhã yakunheseri mundu uyaputí yuíri yane muserasá rikusá. Urikú xinga kitiwaraíma saãsá retewa mairamé yandé yawasemu yane rendawa mundu-pe, ma, ixé, arikú muirisá kwá saãsá ti amusemu-kwáu u apurungitá — nhaãsé ta usaisú kwera amú maã-itá rupí —, ma uikú ape, amurupisá. Ayumbué yumbuesara-ruka tẽ 2005 suí té 2017, se rapixara tẽ, ape panhẽ ukwáu ixé, kwá pawa kwera amaité-kwáu waá se resé yuíri; yatimanasá uyuyupúi waá — maã uyeréu mairamé asú universidade kití, anheẽ Universidade Panhẽ (eré, saãsá amurupí reté), ape sesewara aé panhẽ ukwáu mira uyukunheseri waá resé.
Akwáu wã agustari apigá, ixé kurumĩ suiwara, ma pu ameẽntu supí mairamé arikú 12 akayú — amanduári-purungitá yumbuesara-ruka imuruára-itá arã 2015-pe, arikú 14; mairamé amaã pasadu, pawa uyumaã apekatú ma se ruakí reté yuíri. Se paya-itá irũ apurungitá membirisá ara pukusá — Tupana, arikú kwera angatimaãresesaíma retã amunhã aikú pawa, pixuwera piri waá sangawa arã; ampinima papera nhaãsé ti apurungitá-kwáu kwá tiapú, ma ta mukũi purãpurangaí se irũ, se paya u ixé, awá umusikié ixé yupirungá-pe — sangawa ĩkumũ suí yepé amaã aé uyaxiú, i pusé katú i anga.
Kuíri 5 akayú usasá, ma amanduári rẽ dopaminawera saãsá ti uyumukwáu waá. Viáji yepesá se rikwesá pawa-pe ti asaã ayumimiwera awá aikú waá, aikúwera angatimaãresesaíma irũ, ti wã arikú kwá pusesá se apa-pe upukwari waá, ara-itá, pumukũiara-itá, yasí-itá pukusá amanduáriwera "woah, kwá waá sikwesá maã, se rikwé reté, sikwesá puranga reté". Uyasá kwá saãsá ixé sangawa uniku retã – amanduári pituna mairamé adividiri kisawa se namurawa yepesá irũ, ayuapaixonari kurumĩ-wasú seẽ aé kwera, pituna pawa yanheẽ té ara sikasá. Eẽ, mira-itá upurungitáwara ixé ipekaí puxí waá se rikwesá pukusá, mayé kwá reté?, asaã uyumuruíri?